Zawartość

Pomnik poległych w Příboře

Inauguracja pomnika dokonała się 7-go października 1928 roku. Został on ustawiony na placu przed sokolovnou, w miejscu, gdzie kiedyś stał pomnik wolności. Ten ostatni przesunięto na ulicę Etzlovą, pod restaurację Sklípek. Pomnik wyszedł spod ręki miejscowego rzeźbiarza, Františka Jurania. Kamień węgielny położono w dniu 29-go lipca 1928 r.

Dominującym elementem pomnika są dwie sylwetki żołnierzy. Jeden z nich stoi na kamiennych schodach, ma na sobie wojskowy płaszcz, a na głowie hełm. Jego postawa jest trochę pochylona do przodu, w ręce ściska granat. Drugi żołnierz poległ w boju i leży u jego nóg. Za atakującym żołnierzem umieszczono wysoki na 3,5 metra, czworoboczny kamienny słup. W górnej części słupa znajduje się metalowy relief, na którym jest portret prezydenta Masaryka. Ciekawostką jest, że podobizna prezydenta bez problemu przetrwała w tym miejscu komunistyczne czasy, natomiast inny jego pomnik dwukrotnie niszczono.

Do rzeźby pozował jeden z ówczesnych mieszkańców Příbora, pan Josef Prachař starszy. Na tylnej stronie pomnika są nazwiska poległych żołnierzy i legionistów z lat 1914-1918. W późniejszym okresie po obu stronach pomnika wyryte zostały nazwiska osób torturowanych w hitlerowskich więzieniach i obozach koncentracyjnych oraz nazwiska zagranicznych żołnierzy stacjonujących w Příborze poległych w latach 1939-1945. W fundamentach pomnika umieszczono dokumenty pamiątkowe.

Mowę okolicznościową z okazji odsłonięcia pomnika w 1928 roku wygłosił Antonín Schwarz (w 1945 zmienił on nazwisko na Černý) nauczyciel z Instytutu pedagogicznego. Późniejszą tradycja stało się, że każdego roku o tej samej porze, około Białej Soboty lub tzw. Wielkanocnego Pokoju ów retor wygłaszał pod pomnikiem uroczyste krótkie przemówienie.

Na czas okupacji pomnik został usunięty, ale ukryto go w drewnianej szopie w ogrodzie przy ulicy Sarkandrověj pod numerem 530 (dzisiejsza ulica Ostravska).

Po wyzwoleniu, w dniu 4-go maja 1946 roku pomnik został wzniesiony ponownie ale już w innym miejscu, a mianowicie w pobliżu szkoły przy ulicy Jičínskiej.

Prace kamieniarskie wykonał p. Ernesta Dobeš. Do fundamentów pomnika ponownie włożono oryginalne dokumenty z r. 1928, dodano także nowe dokumenty. Przemówienie z okazji odsłonięcia obiektu wygłosił tym razem prof. Rudolf Tlapák z Ostrawy. W latach 1993-1994 pomnik został odnowiony, a imiona i nazwiska poległych uwyraźnione.

padlí